Authors
Aleksandra Krawczyk
Studentka V roku na kierunku Prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwentka studiów I stopnia na kierunku Europeistyka w Centrum Europejskim Uniwersytetu Warszawskiego.
E-mail: a.krawczyk38@student.uw.edu.pl.
ORCID: 0000-0003-2659-2174
- Volume 9 Issue (1) 2025
59-67
Trzydziestolecie członkostwa Austrii w Unii Europejskiej stanowi okazję do pogłębionej analizy skutków czwartego rozszerzenia Wspólnoty, które miało miejsce w 1995 r. W badaniu przyjęto perspektywę wewnętrzną Austrii. Przedmiotem analizy są zarówno motywacje dołączenia Austrii do Unii, jak również sam proces akcesyjny oraz zmiany gospodarcze i polityczne, które wystąpiły w trakcie ostatnich trzech dekad w tym państwie. Analiza skupia się także na wnioskach tego podsumowania – czy członkostwo w UE było siłą napędową, czy hamującą rozwój państwa. W tekście przeanalizowano zmiany w gospodarce, w tym wskaźnik PKB per capita oraz udział w budżecie unijnym. Uwzględniono także kluczowe tematy polityczne, które występowały w Austrii w latach 1955-2025, m.in. kryzys migracyjny z 2015 r., wzrost poparcia dla partii prawicowych, a także rozszerzenie strefy Schengen. Przyjąć należy, że przystąpienie do Unii Europejskiej okazało się dla Austrii impulsem modernizacyjnym, umożliwiającym zwiększenie wykorzystania potencjału gospodarczego i politycznego, mimo że już w momencie przystąpienia do Wspólnoty państwo to było rozwinięte. Pomimo pojawiających się wyzwań i okresowych napięć, bilans trzydziestu lat członkostwa Austrii w UE należy uznać za pozytywny. Artykuł opiera się na analizie danych statystycznych, dokumentów unijnych i krajowych oraz literatury przedmiotu. W tekście wykorzystano analizę porównawczą z wykorzystaniem danych statystycznych.
„Unia prawa: od Paryża do Lizbony. Historia traktatów Unii Europejskiej”, 2012. http://static.edolesnica.cebs.org.pl/files/articles/4/Unia %20prawa%20od%20Pary%C5%BCa%20do%20Lizbony%20-%20historia%20traktat%C3%B3w%20europejskich.pdf (dostęp: 24.07.2025 r.).
Barcz, Jan. 2014. „Austria w drugiej połowie lat 90. wobec „Rozszerzenia na Wschód” (Osterweiterung) Unii Europejskiej” w: Austria i relacje polsko-austriackie w XX/XXI wieku. Polityka - kultura-gospodarka, Agnieszka Kisztelińska-Węgrzyńska, Krzysztof Antoni Kuczyński (red.), Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 127-142.
BBC. Kovacevic Tamara. 2019. “EU budget: Who pays most in and who gets most back”? https://www.bbc.com/news/uk-politics-48256318 [dostęp: 26.07.2025 r.].
Beer Christian, Belabed Christian Alexander, Breitenfellner Andreas, Ragacs Christian, Weber Beat. 2017. “EU integration and its impact on Austria”, Monetary Policy & the Economy, no. Q1, 1-38.
Breuss, Fritz. 2020. “25 Years of Austria’s EU Membership. Quantifying the Economic Benefits with a DSGE Model”. WIFO Working Papers 603, 1-17. https://www.wifo.ac.at/en/publication/54657/ [dostęp: 19.11.2025].
Campos Nauro Ferreira, Coricelli Fabrizio, Franceschi Emanuele. 2022. “Institutional integration and productivity growth: Evidence from the 1995 enlargement of the European Union”. European Economic Review, vol. 142/2022. https://www.sciencedirect.com/ science/article/pii/S0014292121002828 [dostęp: 18.11.2025].
Ciszak Tomasz, Herma Cezar, Hykawy Rafał. 2001. „Rozszerzenie UE o kraje EFTA”. Biuletyn Analiz UKIE, nr 6.
CVCE. 2016. “Table showing the Member States that are net contributors to and net beneficiaries of the general budget of the European Union from 1992 to 2004”. https://www.cvce.eu/obj/net_contributors_and_net_beneficiaries_1992_2004-en-afef0b6a-4b8f-47b7-b8a8-ecd7e928cebe.html [dostęp: 18.11.2025].
Der Spiegel. Hengst Björn. 2015. „Österreichs Rechtspopulisten profitieren“. https://www.spiegel.de/politik/ausland/fluechtlingskrisefpoe-profitiert-in-oesterreich-a-1051108.html [dostęp: 28.07.2025].
Deutsche Verkehrs-Zeitung. 2025. „Die österreichische Verkehrspolitik wird grün“. https://www.dvz.de/politik/detail/news/die-oesterreichische-verkehrspolitik-wird-gruen.html [dostęp: 4.07.2025].
Die Welt. 2015. “Austria toughens border controls”. https://www.dw.com/en/austria-uncovers-200-refugees-after-tightening-border/
a-18683185 [dostęp: 28.07.2025].
Die Welt. 2020a. “Austria presents climate-friendly coalition deal”. https://www.dw.com/en/austrias-new-government-sets-goal-to-be-carbon-neutral-by-2040/a-51870072 [dostęp: 28.07.2025].
Die Welt. 2020b. „Erstmals ÖVP-Grüne-Koalition in Wien“. https://www.dw.com/de/erstmals-%C3%B6vp-gr%C3%BCne-koalition-in-wien/a-51853516 [dostęp: 28.07.2025].
Enderlein Henrik, Lindner Johannes, Calvo-Gonzalez Oscar, Ritter Raymond. 2006. “Chapter 5 The EU Budget: How much Scope for Institutional Reform?“. Contributions to Economic Analysis, nr 279, 129-159.
Euro News. Liboreiro Jorge. 2023. “Austria still opposed to Schengen accession of Romania and Bulgaria, preventing December vote”. https://www.euronews.com/my-europe/2023/12/05/austria-still-opposed-to-schengen-accession-of-romania-and-bulgaria-preventing-december-vo [dostęp: 28.07.2025].
Euro News. Yanatma Servet. 2024. “EU budget: Who pays the most into the EU, and who gains the most”? https://www.euronews.com/ business/2024/12/09/eu-budget-who-pays-the-most-into-the-eu-and-who-gains-the-most? [dostęp: 18.11.2025].
Falkner, Gerda. 2001. “The EU14’s “Sanctions” Against Austria: Sense and Nonsense”. Journal of the European Union Studies
Association, nr 14/1, 14-20.
Fondapol. Moreau Patrick. 2011. “The state of the right: Austria”. https://www.fon-dapol.org/en/study/the-state-of-the-right-austria/ [dostęp: 27.07.2025].
FPÖ. 2011. „Party Programme of the Freedom Party of Austria (FPÖ)“. https://www.fpoe.at/themen/parteiprogramm/parteiprogramm-englisch [dostęp: 28.07.2025].
Futák-Campbell Beatrix, Schwieter Christian. 2020. “Practising Populism: How Right-wing Populists Negotiate Political Competence”. Journal of Common Market Studies, vol. 58/4, 890-908.
Instytut Europy Środkowej. Talik Malwina. 2024. „Austria po wyborach parla-mentarnych: wygrała Wolnościowa Partia Austrii, ale żaden scenariusz nie jest prze-sądzony”. https://ies.lublin.pl/komentarze/austria-po-wyborach-parlamentarnych-wy-grala-wolnosciowa-partia-austrii-ale-zaden-scenariusz-nie-jest-przesadzony/ [dostęp: 28.07.2025].
Kaivo-oja, Jari. 2014. „Has European immigration policy changed? A benchmarking analysis of immigration trends to 30 European countries in 1998-2011”. European Integration Studies, nr 8, 66-73.
Komisja Europejska. 2025. „EU budget”. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget_en [dostęp: 24.07.2025].
Konopacki, Stanisław. 2001. „Przystąpienie Szwecji do Unii Europejskiej”. Przegląd Europejski – Studies in European Affairs, nr 2, 81-93.
Koźbiał, Krzysztof. 2022. „Austriacka tożsamość a wejście Republiki Austrii do Unii Europejskiej w świetle protokołu nr 10 do traktatu akcesyjnego z 1994 roku”. Przegląd Zachodni, nr 1, 43-55.
Kwapisz, Klaudia. 2015. „Ewolucja neutralności Austrii jako skutek procesów integracyjnych od 1955 roku do początku XXI wieku”. Obronność. Zeszyty Naukowe, nr 4/16, 56-67.
Miecznikowska, Justyna. 2017. „Europejska polityka Austrii”. Europejczycy wobec Europy, ETE Working Paper, nr 3/2, 1-52.
Miklin, Eric. 2024. “The Populist Radical-right Freedom Party in the Austrian 2024 EU elections” w: 2024 EP Elections under the Shadow of Rising Populism, Gilles Ivaldi, Emilia Zankina (red.), Bruksela: European Center for Populism Studies: 42-54.
NÖN. 2016. „Individualverkehr und Öffis für ÖVP ein “Nebeneinander”. https://www.noen.at/niederoesterreich/politik/nach-gruener-
kritik-individualverkehr-und-oeffis-fuer-oevp-ein-nebeneinander-niederoesterreich-politische-bewegungen-transport-oevp-25413096 [dostęp: 28.07.202].
Ośrodek Studiów Wschodnich. 2020. Całus Kamil, Kobeszko Łukasz, „Austriackie weto wobec wejścia Rumunii i Bułgarii do Schengen”. https://www.osw.waw.pl/pl/pu-blikacje/analizy/2022-12-16/austriackie-weto-wobec-wejscia-rumunii-i-bulgarii-do-schengen [dostęp: 28.07.2025].
Ośrodek Studiów Wschodnich. Szpala Marta. 2015. „Państwa tranzytowe bezradne wobec migracji”. https://www.osw.waw.pl/pl/
publikacje/analizy/2015-09-23/panstwa-tranzytowe-bezradne-wobec-migracji [dostęp: 28.07.2025].
Parlament Österreich. 2025. „Nationalrat”. https://www.parlament.gv.at/verstehen/na-tionalrat/ [dostęp: 28.07.2025].
Pelinka, Anton. 2001. “The Haider Phenomenon in Austria: Examining the FPO in European Context”. The Journal of the International Elections, nr 1/9. https://quod.lib.umich.edu/j/jii/4750978.0009.102?view=text;rgn=main [dostęp: 26.07.2025].
Politico. 2025. “Austria — National parliament voting intention”. https://www.politi-co.eu/europe-poll-of-polls/austria/ [dostęp: 28.07. 2025].
Redo, Magdalena. 2011. „Płatnicy i beneficjenci netto budżetu Unii Europejskiej”. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej we Wrocławiu, nr 23, 49-60.
Reuters. Van Boxel-Woolf Louis. 2024. “Austria’s rightward shift puts immigration in crosshairs”. https://www.reuters.com/ world/europe/austrias-rightward-shift-puts-im-migration-crosshairs-2024-09-30/ [dostęp: 28.07.2025].
Romejko, Adam. 2009. „Austriacka droga do Unii Europejskiej”. Studia Gdańskie, nr XXIV, 291-305.
Statista. Buchholz Katharina. 2023. “Which Countries are EU Contributors and Beneficiaries”? https://www.statista.com/chart/18794/net-contributors-to-eu-budget/ [dostęp: 26.07.2025].
Szymczyński, Tomasz Rafał. 2007. „Droga Austrii do członkostwa w Unii Euro-pejskiej”. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, nr 2, 61-94.
The Guardian. Connolly Kate. 1999. “Big vote for right in Austria”. https://www.the-guardian.com/world/1999/oct/04/austria.kateconnolly [dostęp: 27.07.2025].
The Guardian. Connolly Kate. 2000a. “Austrian right in shock as Haider resigns”. https://www.theguardian.com/world/2000/feb/29/austria.kateconnolly2 [dostęp: 27.07.2025].
The Guardian. Osborn Andrew, Connolly Kate. 2000b. “Austria is winning EU sanctions battle”. https://www.theguardian.com/world/ 2000/jul/13/austria.andrewosborn [dostęp: 27.07.2025].
Trading Economics. 2025. „Wskaźnik PKB per capita w Austrii i Unii Europejskiej w okresie 1.01.1989 r. – 1.01.2023 r.”. https://pl.tradingeconomics.com/austria/gdp-per-capita-ppp [dostęp: 28.09.2025].
Traktat między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Portugalską, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Królestwem
Norwegii, Republiką Austrii, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, dotyczący przystąpienia Królestwa Norwegii, Republiki
Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji do Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana). OJ C 241, 29.8.1994, 9-404.
UK ETA. 2024. “Romania and Bulgaria Fully Join Schengen Area in January 2025, as Austria Lifts Veto on Land Borders”. https://
uk-eta.com/romania-and-bulgaria-fully-join-schengen-area-in-january-2025-as-austria-lifts-veto-on-land-borders/ [dostęp: 28.07.2025].
Ulram Peter, Plasser Fritz. 2010. „Ungeliebt aber unverzichtbar. Die ÖsterreicherInnen und die EU“ w: Europa als Prozess 15 Jahre Europäische Union und Österreich, Roman Pfefferle, Nadja Schmidt, Gerd Valchars (red.), Monachium: LIT Verlag Münster: 99-113.
WIFO. 2024. Felbermayr Gabriel, Heiland Inga. 2024. “Wie hoch ist der ökonomische Nutzen der EU für Österreich? Kurzanalyse zu einem möglichen „Öxit“. https://www.wifo.ac.at/publication/266935/ [dostęp: 21.11.2025].
Zamojska Eva. 2013. „Inny jako obcy. Imigranci w polskim dyskursie publicznym i edukacyjnym”. Studia Edukacyjne, nr 28, 191-208.